اندیشه و اندیشمندان

رنج، هنر و آرى گفتن به زندگى

Nietzche:  Philosopher, Psychologist , Anti-Christ, 

Walter Kaufmann, Princeton University, 1974

والتر كافمن يكى از مهمترين مفسران نيچه است و اين كتاب نقطه عطفى در تاريخ نيچه شناسى است. بخش «هنر و تاريخ» كه يكى از بخش هاى محورى كتاب است در باب هنر و رنج بحث مى كند. كافمن شرح مى دهد كه براى نيچه هنر در واقع پاسخى است كه فرد در قبال رنج از خود نشان مى دهد. آنچه در اينجا ديده مى شود، اراده معطوف به قدرت است كه به صورت هنر متجلى مى شود. ارگانيسم در قبال رنج ها و حرمان ها به جهان خلاقيت هنرى پناه مى برد و بدين ترتيب سلامت خود را دوباره پيدا مى كند.

«به همه سيستم سازان بدگمانم و از راه ايشان كنار مى ايستم. خواست سيستم، نبود درستى و راستگويى است.» اين گزين گويى كه در بخشى از كتاب «شامگاه بتان» نيچه آمده است، بيانگر نقد او از سيستم سازى، به ويژه از نوع هگلى آن است. شايد ناتوانى ما در ارائه تفسيرى مشخص و معين از فلسفه نيچه را بتوان نتيجه همين  بدگمانى او نسبت به سيستم سازى دانست؛ اما به ياد داشته باشيد كه نيچه به اندازه سيستم سازان، از «سرسرى خوانان» نيز بيزار بوده است. خواننده اى كه نيچه او را «سرسرى خوان» ناميده، احتمالاً در خواندن گزين گويى ها بسيار شتابزده عمل مى كند و بر اين پيشداورى است كه براى هر گزين گويه اى يك تفسير نهايى وجود دارد كه خواننده در حين خواندن مى تواند به آن دست يابد. اما اين پيشداورى بسيار خام و نسنجيده است؛ گزين گويى هرگز يك تفسير نهايى ندارد و از اين رو مى توان بى نهايت تفسير جديد از آن ارائه داد. نبود يك تفسير نهايى از گزين گويه ها باعث مى شود تا مفسر از هرگونه شتابزدگى پرهيز كند و با درنگ كامل به طرح پرسش هاى درستى بپردازد كه در رمزگشايى گزين گويه ها بسيار راهگشا خواهند بود.  

مشخصات کتاب:

Hans – Peter Müller: Max Weber. Köln/Weimar/Wien, UTB / Böhlau Verlag 2007

ماکس وبر را شاید بتوان آخرین آموزگار جهانی سده‌ی نوزدهم و بیستم میلادی دانست. او را اقتصاددان، حقوقدان، تاریخدان، استاد علم سیاست و جامعه‌شناس می‌خوانند و برخی وی را حتا فیلسوف می‌دانند.

پهنه‌ی دانش او پژوهش‌های اقتصادی، حقوقی، تاریخی و جامعه‌شناختی دوران‌های باستان، سده‌های میانه و مدرنیته را دربرمی‌گیرد. بی‌جهت نیست که وی بعنوان پایه‌گذار و پدر راهنما در رشته‌های علوم اجتماعی شهرت جهانی یافته است.

آنچه در پي مي آيد تقرير گفته هاي دكتر حسينعلي نوذري درباره يورگن هابرماس، فيلسوف و جامعه شناس سرشناس آلماني است. خواننده اين متن با ريشه هاي فكري و مباني نظري هابرماس آشنا خواهد شد و همچنين به درك نسبتي نائل خواهد آمد كه اين تفكر، با انديشمندان و گروه ها و اجتماعات نظري تاثير گذار در قرن بيستم برقرار كرده است. تنظيم اين متن به عهده منوچهر دين پرست بوده است.

ريشه ها و مباني فكري _ فلسفي هابرماس بسترهاي معين دارد، در واقع هابرماس زاييده و پرورده سنت فلسفي كلاسيك آلماني و سنت ايده آليسم ديرپاي و ژرف و قوي آلمان است. اين سنت تفكر فلسفي و تفكر كلاسيك آلمان در رشد اشخاص كلاسيك  آلمان در رشد اشخاص و چهره هاي متفاوت و در بازپروري و بازآفريني و يا در پروراندن شخصيت فكري و فلسفي هابرماس نقش داشته است. در حقيقت مي توانيم بگوييم به تعبير خود هابرماس، او براي اينكه به اين مرحله اي كه اكنون هست، برسد به اصطلاح يك دوره طولاني فراگيري سنت كلاسيك آلماني را پشت سر گذاشت. اين سنت كلاسيك آلماني دو وجه دارد، يك وجه ايده آليستي كه بسيار قوي است و مي توانيم بگوييم سيطره اش را بر فلسفه تحليلي و فلسفه قاره اي گسترانده، يعني همان سنتي كه با كانت شروع مي شود و نزد شلينگ و فيخته ادامه پيدا مي كند تا به هگل مي رسد و يكي هم سنت فلسفي ماترياليستي يعني يك وجه ايده آليسم آلماني و يك وجه ماترياليسم آلماني كه باز ريشه اش به نوعي از همين متفكران شروع مي شود.