بحران اقتصادی آمريکا و سقوط ريال

در دو هفته ی گذشته سقوط دلار در مقابل کلیه ی ارزهای بین المللی مهمترین عناوین خبری و اقتصادی رسانه های گروهی را تشکیل داد. این موضوع همچنان مورد بحث محافل علمی و اقتصادی می باشد.

رکود بازار مسکن آمریکا و بحران ناشی از عدم بازپرداخت وام های “Sub Prime” حدود یک ماه پیش همه ی بازارهای مالی معتبر جهانی بویژه آمریکا را با بحران مالی مواجه نمود. این بحران با تزریق منابع مالی مهمی توسط بانک های مرکزی به بازارهای مالی و حمایت موسسات مالی وام دهنده ظاهرا آرام گرفته است. اما کاهش مداوم شاخص های اقتصادی سرانجام مسئولان "فدرال رزرو" (FOMC) را قانع نمود که بحران بسیار عمیق تری در لایه های زیرین اقتصاد آمریکا در جریان است. با همین نگرش، "فدرال رزرو" در جلسه ی سه شنبه 18 سپتامبر به اتفاق آراء بازار را از تصمیم خود آگاه نمود. نرخ بهره به میزان نیم واحد کاهش یافت، تصمیمی که تنها در شرایط بحرانی اتخاذ می گردد و از سال 1998 تا کنون این میزان کاهش بهره در یک جلسه سابقه نداشته است. نرخ بهره از 25/5 درصد به 75/4 درصد کاهش یافت. این خبر کوتاه امواجی توفانی در بازارهای مالی جهان به راه انداخت که به اعتقاد بسیاری اولین موج از سلسله امواجی است که بازارهای مالی در ماه های آینده شاهد آن خواهند بود. بدین ترتیب، در طول هفته ی گذشته بازارهای مالی شاهد ثبت رکوردهای تاریخی ای بودند که هرگز از حافظه آنها پاک نخواهد شد.

عبور نفت از مرز 80 دلار، عبور طلا از مرز 730 دلار، عبور یورو از خط مقاومت 40/1 و برابری دلار آمریکا و کانادا پس از سی سال همه ی شاخص ها را تحت الشعاع قرار داد.

خبرهای بعدی نیز همگی حاکی از ادامه ی بحران، کاهش نرخ بهره و تضعیف مداوم دلار می باشد. با توجه به اینکه بحران اخیر ریشه در بازار مسکن داشته است، توجه به شاخص های آن حائز اهمیت می باشد.

کاهش شاخص های مربوط به میزان شروع خانه سازی (Housing Start)، مجوز ساخت و ساز (Building Permit)، میزان فروش خانه (Existing Home Sales)، شاخص فروش خانه های جدید (New Home Sales) و دیگر شاخص های اقتصادی مانند شاخص فروش کالاهای بادوام، شاخص تولید خالص داخلی و ... همه به خوبی نشان دهنده ی آن است که انبوه سازان آمریکایی انتظار بازگشت سودهای گذشته را ندارند.

اخبار ناامید کننده اقتصاد آمریکا باعث ثبت رکوردهای جدید جهت ارزهای معتبر بویژه یورو گردیده است.

رئیس بانک مرکزی کانادا نیز ضمن ابراز نارضایتی از افزایش نرخ برابری دلار کانادا با توجه به شاخص های قوی اقتصادی، نرخ بهره را مناسب دانسته و به نظر نمی رسد که نسبت به تقویت بیشتر دلار کانادا نگران باشد.

اما آنچه در این میان جالب توجه است، موقعیت "ریال" به عنوان پول ملی کشور ما در مقابل بحران های اقتصادی و تغییرات نرخ ارز می باشد.

در شرایطی که به دلایل پیش گفته ارزهای بین المللی در دو هفته ی گذشته در قبال دلار آمریکا تقویت شده اند، ما نه تنها شاهد کاهش قیمت دلار در بازارهای داخلی (آیران) نمی باشیم، بلکه در همین فاصله کوتاه نیز نرخ مرجع بانک مرکزی از 9327 ریال در مورخه 22/6/86 به 9322 ریال در مورخه 4/7/86 افزایش یافته است، روندی که با توجه به نرخ ابتدای سال 2007 (9221 ریال)، بالغ بر 96 ریال افزایش داشته است.  

تضعیف ارزش ریال در مقابل دلار عملا به افزایش برابری سایر ارزها در بازار ایران منجر شده است. اکنون در بازار داخلی هر یورو حدود 1325 تومان، هر پوند حدود 1890 تومان و هر دلار کانادا حدود 945 تومان معامله می شود.

بنابراین، علیرغم ادعای مقامات اقتصادی ایران مبنی بر قطع وابستگی به دلار و تغییر ذخایر ارزی، ملاحظه می گردد که دلار همچنان نقش تعیین کننده و اساسی در اقتصاد ما ایفا نموده و عملا"ریال" را به عنوان "پول ملی" تحت الشعاع و سیطره خود قرار داده است.

بنابراین، مردم میهن ما نه تنها مجبور به تحمل دشواری های اقتصادی داخلی می باشند، بلکه تاوان بحران های اقتصادی آمریکا را نیز باید به دوش بکشند. در کشوری با حجم بیش از 50 میلیارد دلار واردات کالاهای مورد نیاز مردم، ادامه ی کاهش ارزش دلار و تضعیف ریال بجز افزایش شدید نرخ کالاهای وارداتی و تشدید تورم لجام گسیخته نخواهد داشت. 

در چنین شرایطی تنها با تجدید نظر اساس در کلیه ی سیاست های کلان اقتصادی است که می توان وابستگی به "دلار آمریکا" را قطع نموده و "پول ملی" را نه بر پایه ی دلارهای نفتی، بلکه با حمایت از تولید داخلی و افزایش رشد اقتصادی در جایگاه واقعی خود قرار داد.

آیا چنین تحولی در شرایط فعلی امکانپذیر است؟

                                                شاد و موفق باشید - خدمات ارزی عطار، ونکوور، کانادا